Miska z gipsem i odlewy gipsowe: płytka z gwiazdą i figurka

Gips syntetyczny, dentystyczny, modelarski i formierski: który wybrać do odlewów

Szukasz gipsu do odlewów i trafiasz na pięć nazw: syntetyczny, dentystyczny, modelarski, odlewniczy i formierski. W praktyce to dwie główne rodziny: gips syntetyczny modelowy do figurek, form i dekoracji oraz twardszy gips formierski do prototypów i form pod plastisol. Obie różnią się od zwykłego gipsu budowlanego wytrzymałością i precyzją odwzorowania detali. Poniżej porównanie z kart produktów i wskazówki, którego użyć do czego.

Gipsy w jednej tabeli

Gips Woda na 100 g Mieszanie Wiązanie Wytrzymałość Rozszerzalność Kolor Do czego Cena od
Gips syntetyczny modelowy (1 kg i 25 kg) 28 ml (do zalewania w praktyce 50 ml) 90 s 10 do 14 min min. 25 MPa na ściskanie max 0,15% popielaty figury, formy, sztukateria, statuetki, elementy architektoniczne, dekoracje od 19,00 zł
Gips formierski modelowy 1 kg 25 ml 60 s do 10 min 50 N/mm² na zgniatanie, twardość po 24 h 150 N/mm² poniżej 0,1% niebieski prototypy do obróbki, formy do odlewania plastisolu, figurki, wytrzymała sztukateria od 27,00 zł

Parametry z kart produktów. Podana ilość wody jest orientacyjna, producent każe dobrać ją do wielkości formy i oczekiwań. Ceny na żywo, stan na 22.11.2026, 14:00.

Czym różnią się nazwy

„Dentystyczny”, „syntetyczny” i „modelowy” opisują zwykle ten sam typ: drobny, mocny gips o małej rozszerzalności, z którego robi się modele i precyzyjne odlewy. Nasza karta nazywa produkt gipsem syntetycznym modelowym (w adresie karty jest „dentystyczny”). „Modelarski” i „odlewniczy” to określenia użytkowe, czyli do czego go używasz, a nie osobny rodzaj. „Formierski” oznacza gips twardszy, z którego wykonuje się formy i elementy prototypowe, np. gips formierski modelowy.

Dlaczego nie gips budowlany

Karta gipsu syntetycznego podaje wytrzymałość na ściskanie minimum 25 MPa i zaznacza, że gips budowlany ma ok. 6 do 8 MPa. Mniejsza wytrzymałość oznacza kruche krawędzie i gorsze odwzorowanie detali, więc do figurek, sztukaterii i form warto wziąć gips modelowy. Gipsy z tabeli po utwardzeniu można obrabiać mechanicznie: wiercić, szlifować i polerować, a po zmatowieniu delikatnym papierem ściernym uzyskuje się aksamitną powierzchnię.

Który wybrać: trzy scenariusze

Figurki, dekoracje i sztukateria

Weź gips syntetyczny modelowy. Producent opisuje go jako gips do odlewania „wszystkich możliwych” figur, form, elementów dekoracyjnych, sztukaterii, statuetek i elementów architektonicznych. Do zalewania w praktyce stosuje się 50 ml wody na 100 g gipsu, co daje bardzo lejną masę i minimalnie wydłuża czas wiązania.

Prototypy i modele do obróbki

Gips formierski modelowy ma wyższą twardość i niższą rozszerzalność (poniżej 0,1%), więc nadaje się na elementy, które będziesz szlifować i wykańczać.

Forma do plastisolu (gumy wędkarskie)

Karta gipsu formierskiego przewiduje formy do odlewania plastisolu, ale gniazdo formy trzeba pokryć kilkoma warstwami lakieru akrylowego. Jeśli wolisz silikon, zobacz poradnik o zestawie do gum wędkarskich.

Jak zmieszać gips, żeby wyszedł gładki odlew

  1. Wsyp gips do wody, nie odwrotnie, i odmierz proporcję z karty (np. 28 ml wody na 100 g gipsu syntetycznego).
  2. Mieszaj przewidziany czas: 90 sekund dla gipsu syntetycznego, 60 sekund dla formierskiego, bez wprowadzania powietrza.
  3. Zalej formę od razu, bo czas wiązania to 10 do 14 minut (syntetyczny) lub do 10 minut (formierski).
  4. Po utwardzeniu zmatowij powierzchnię delikatnym papierem ściernym, żeby uzyskać aksamitne wykończenie.

Więcej o gładkiej powierzchni i parametrach gipsu znajdziesz w poradnikach gładka powierzchnia w odlewach z gipsu oraz odlewy gipsowe: jaki gips wybrać do figurek.

Pytania i odpowiedzi

Czy gips dentystyczny to to samo co syntetyczny?

Zwykle nazwy opisują ten sam typ gipsu: mocnego, drobnego, o małej rozszerzalności. Sprawdzaj parametry, a nie samą nazwę: wytrzymałość, rozszerzalność liniowa i ilość wody.

Ile wody dodać do gipsu?

Karta podaje 28 ml na 100 g gipsu syntetycznego i 25 ml na 100 g gipsu formierskiego. To wartość orientacyjna: do zalewania małych, detalicznych form producent podaje z praktyki 50 ml na 100 g, co daje bardzo lejną masę.

Czy można wiercić i szlifować odlew z gipsu?

Tak, karta gipsu syntetycznego przewiduje obróbkę mechaniczną: wiercenie, szlifowanie i polerowanie.

Jaki gips do form do gum wędkarskich?

Karta gipsu formierskiego wskazuje formy do plastisolu, pod warunkiem pokrycia gniazda formy kilkoma warstwami lakieru akrylowego.

Artykuł przygotował sklep Modelarnia24, który sprzedaje opisane gipsy. Parametry pochodzą z kart produktów, ceny pobieramy na bieżąco ze sklepu.

Wysyłka w 24h

Paczkomat InPost od 13,50 zł, kurier od 17 zł

Dostawa zawsze na czas

Fachowe doradztwo

605 875 558